1 Faera

Teoryang Eksistensyalismo Banaag At Sikat Essays

 

Teoryang Realismo

v Ang layunin ng panitikan ay ipakita ang mga karanasan at nasaksisan ng may-akda sakanyang lipunan. Samakatuwid, ang panitikan ay hango sa totoong buhay ngunit hindituwirang totoo sapagkat isinaalang-alang ng may-akda ang kasiningan at pagkaefektibong kanyang sinulat.

Nagpapahayag ito ng pagtanggap sa katotohanan o realidad ngbuhay.Ang teoryang ito ay tumatalakay sa katotohanan sa lipunan. Karaniwan nitongpinapaksa ang kalagayan na nangyayari sa lipunan tulad ng kurapsyon, katiwalian,kahirapan at diskriminasyon. Madalas din itong naka pokus sa lipunan at gobyerno.Mahalaga din sa nagsusuri ng mga akda na sinusuri sa teoryang ito na maiugnay ang mgapangyayari sa akda o teksto sa lipunan.

Hal.

“Mabangis na Lungsod” Ni Efren R. Abueg

Mabangis na lungsod - Efren R. AbuegSadyang may mga taong malupit at mapang-api. Kung sino pa ang mahina at aba, siya pangkinakaya-kaya.Ang gabi ay mabilis na lumatag sa mga gusali, lumagom sa malalaki't maliliit na lansangan,dumantay sa mukha ng mga taong pagal, sa mga taong araw-araw ay may bagong lunas na walang bias. Ngunit ang gabi ay waring manipis na sutla lamang ng dilim na walang lawak mula sa lupahanggang sa mga unang palapag ng mga gusali. Ang gabi sa kalupaan ay ukol lamang sa dilim sakalangitan sapagkat ang gabi sa kalupaan ay hinahamig lamang ng mabangis na liwanag ng mgailaw-dagitab.Ang gabi ay hindi napapansin ng lalabindalawahing taong gulang na si Adong. Ang gabi ay tuladlamang ng pagiging Quiapo ng pook na iyon. Kay Adong, ang gabi'y naroroon, hindi dahil sa maylayunin sa pagiging naroroon, kundi dahil sa naroroon katulad ng Quiapo. Sa walang muwang naisipan ni Adong, walang kabuluhan sa kanya kung naroon man o wala ang gabi- at ang Quiapo.Ngunit isang bagay ang may kabuluhan kay Adong sa Quiapo. Alisin na ang nagtatayugang gusaliroon, alisin na ang bagong lagusan sa ilalim ng lupa, alisin na ang mga tindahang hanggang sa mgahuling oras ng gabi'y mailaw at mabawasan ang mga taong pumapasok at lumalabas doon, dahil saisang bagay na hinahanap sa isang marikit na altar. Sapagkat ang simbahan ay buhay ni Adong.Kung ilang hanay ang mga pulubing naroroon at mga nagtitinda ng tiket ng suwipistek, ngkandila, ng kung anu-anong ugat ng punongkahoy at halaman. As sa mga hanay na iyon aynakatunghay ang simbahan, naawa, nahahabag. At nakatingala naman ang mga hanay na iyon,

 

Teoryang PampanitikanTeoryang Klasismo/Klasisismo

Ang layunin ng panitikan ay maglahad ng mga pangyayaring payak, ukol sa pagkakaiba ng estado sa buhayng dalawang nag-iibigan, karaniwan ang daloy ng mga pangyayari, matipid at piling-pili sa paggamit ng mgasalita at laging nagtatapos nang may kaayusan.Halimbawa:

Teoryang Humanismo

Ang layunin ng panitikan ay ipakita na ang tao ang sentro ng mundo; ay binibigyang-tuon ang kalakasan atmabubuting katangian ng tao gaya ng talino, talento atbp.

Halimbawa:

"Paalam sa aking pagkabata" ni Zantiago Pepito ,

Teoryang Imahismo

Ang layunin ng panitikan ay gumamit ng mga imahen na higit na maghahayag sa mga damdamin, kaisipan,ideya, saloobin at iba pang nais na ibahagi ng may-adka na higit na madaling maunawaan kaysa gumamitlamang ng karaniwang salita. Sa halip na paglalarawan at tuwirang maglalahad ng mga imahen na layongilantad ang totoong kaisipan ng pahayag sa loob ng panitikan.

Halimbawa:

Mga Tula, Tulang Panambitan

Teoryang Realismo

Ang layunin ng panitikan ay ipakita ang mga karanasan at nasaksisan ng may-akda sa kanyang lipunan.Samakatuwid, ang panitikan ay hango sa totoong buhay ngunit hindi tuwirang totoo sapagkat isinaalang-alang ng may-akda ang kasiningan at pagkaefektibo ng kanyang sinulat.

Halimbawa:

Noli Me Tangere

Teoryang Feminismo

Ang layunin ng panitikan ay magpakilala ng mga kalakasan at kakayahang pambabae at iangat ang pagtinginng lipunan sa mga kababaihan. Madaling matukoy kung ang isang panitikan ay feminismo sapagkat babaeo sagisag babae ang pangunahing tauhan ay ipimayagpag ang mabubuti at magagandang katangian ngtauhan.Halimbawa:

Teoryang Arkitaypal

Ang layunin ng panitikan ay ipakita ang mga mahahalagang bahagi ng akda sa pamamagitan ng mgasimbolo. Ngunit hindi basta-basta masusuri ang mga simbolismo sa akda. Pinakamainam na alamin munaang kabuuang konsepto at tema ng panitikan sapagkat ang mga simbolismong napapaloob sa akda ay

magkaugnay sa isa’t isa. Ang lahat ng simbol

ismo ay naaayon sa tema at konseptong ipinapakilala ng may-akda sa mga mambabasa.

Halimbawa:

"Sa Tabi ng Dagat" ni Idelfonso Santos

Teoryang Formalismo/Formalistiko

Ang layunin ng panitikan ay iparating sa mambabasa ang nais niyang ipaabot gamit ang kanyang tuwirangpanitikan. Samakatuwid, kung ano ang sinasabi ng may-akda sa kanyang panitikan ang siyang nais niyangipaabot sa mambabasa

 –

walang labis at walang kulang. Walang simbolismo at hindi humihingi ng higit na

malalimang pagsusuri’t pang

-unawa.Halimbawa:

Banaag at Sikat ni Lope K. Santos

Teoryang Saykolohikal/Sikolohikal

Ang layunin ng panitikan ay ipaliwanag sa pamamagitan ng pagpapakita ng mga salig (

factor 

) sa pagbuo ngnaturang

behavior 

(pag-uugali, paniniwala, pananaw, pagkatao) sa isang tauhan sa kanyang akda.Ipinakikita sa akda na ang tao ay nagbabago o nagkakaroon ng panibagong

behavior 

dahil may nag-udyokna mabago o mabuo ito.Halimbawa;

Teoryang Eksistensyalismo

Ang layunin ng panitikan ay ipakita na may kalayaan ang tao na pumili o magdesisyon para sa kanyang sarilina siyang pinakasentro ng kanyang pananatili sa mundo (

human existence 

).Halimbawa:

Teoryang Romantisismo

 Ang layunin ng teoryang ito ay ipamalas ang iba’t ibang paraan ng tao o sumasagisag sa tao sa pa

g-aalayng kanyang pag-ibig sa kapwa, bansa at mundong kinalakhan. Ipinakikita rin sa akda na gagawin atgagawin ng isang nilalang ang lahat upang maipaalam lamang ang kanyang pag-ibig sa tao o bayangnapupusuan.

Halimbawa:

PAG-IBIG ni Jose Corazon de Jesus

Leave a Comment

(0 Comments)

Your email address will not be published. Required fields are marked *